Ik heb het meegemaakt

Een thuis is niet het huis waarin we wonen, maar de banden die gesmeed zijn tussen degenen die er wonen. Vainilla, de debuutfilm van Mayra Hermosillo, begint precies vanuit dit idee: het thuis als een emotioneel netwerk dat zeven vrouwen van verschillende generaties verbindt. Zij overleven niet alleen hun persoonlijke conflicten, maar ook geheimen, dagelijkse spanningen, alcoholisme, de wonden van maatschappelijke oordelen, schulden en de angst om de plek die hen verenigt te verliezen.

Mayra Hermosillo putte uit haar eigen herinneringen om Vainilla te creëren. De film is ontstaan ​​uit de jaren die ze doorbracht omringd door vrouwen – haar moeder, haar overgrootmoeder en andere familieleden – in een klein huis waar samenleven constant was en privacy vrijwel onbestaande. Deze vrouwelijke microkosmos, vol genegenheid, tegenstrijdigheden en een gebrek aan ruimte, werd haar eerste emotionele leerschool.

“Thuis was alles heel geheimzinnig, dus het was totaal tegenstrijdig omdat we alles van elkaar wisten, maar er was geen sprake van open communicatie. Er was geen privacy omdat er geen ruimte voor privacy was – er waren bijvoorbeeld maar twee badkamers in huis voor zeven mensen,” legt ze uit.

Jeugd, Anderszijn en Vrouwelijk Verzet

Vainilla speelt zich af in de late jaren 80 in Noord-Mexico en vertelt het verhaal van een gezin van zeven vrouwen die proberen te voorkomen dat hun huis wordt geveild. Het verhaal wordt verteld vanuit het perspectief van Roberta, een achtjarig meisje dat de wereld observeert met een mengeling van naïviteit en vroegrijpe helderheid. Door haar onderzoekende blik onthult de film de zwaarte van familiespanningen, stilte en tegenstrijdigheden die ontstaan ​​wanneer meerdere generaties onder hetzelfde dak wonen.

Mayra Hermosillo biedt een prachtige reflectie op wat het betekent om anders te zijn en op te groeien in een conservatieve samenleving. Geïnspireerd door haar eigen jeugd in Torreón, laat de regisseur zien hoe de vrouwen in haar familie, bewust of onbewust, de regels van een patriarchale structuur overtraden, en hoe dit verzet van buitenaf werd gezien als vreemdheid of een bedreiging.

“Voor mij was het geweldig dat ze mijn familie kenden, totdat er kritiek kwam, zoals: ‘Oh, ze zeggen slechte dingen over mijn familie. Mijn vrienden mogen niet meer langskomen, want volgens onze ouders zijn we natuurlijk helemaal niet raar.’ Oftewel, we zijn een rare familie, en daarom lopen mijn vrienden gevaar in mijn huis, volgens hun ouders. En dat deed me diep pijn.”

“Sociale kritiek is dan ook heel moeilijk voor me, omdat ik het gevoel heb dat we soms oordelen zonder de context te kennen die verklaart waarom mensen zich zo gedragen,” benadrukt ze. Er bestaat echter een band tussen hen die de buren totaal niet begrijpen, en daarom voelt Roberta de dringende behoefte om haar familie op elke mogelijke manier te helpen, of het nu is door een Vaderdagwedstrijd te winnen of haar schamele spaargeld uit te geven om hen een mooie, maar vluchtige glimlach te bezorgen.

Regie met compassie

Voor Hermosillo betekende het filmen van Vainilla een proces van bijna moederlijke zorg voor haar jonge actrices. De regisseur erkent dat een van de grootste uitdagingen was om de meisjes zich veilig en vrij te laten voelen tijdens de opnames, zonder hen de last op te leggen van het ‘uitbeelden’ van zo’n intiem verhaal.

Daarom probeerde ze hen niet te regisseren, maar te begeleiden: een omgeving te creëren waarin ze zich natuurlijk konden bewegen, lachen, improviseren, moe worden en weer opnieuw beginnen, als in een spel. Deze begeleiding bleek essentieel tijdens het filmen van een van de meest delicate scènes van de film: een situatie van misbruik die de blik van de protagonist kenmerkt. Hermosillo ging de uitdaging aan met een diep gevoel van verantwoordelijkheid.

Voordat de opnames begonnen, sprak ze met de moeders van de meisjes om af te spreken hoe ze het onderwerp moesten benaderen zonder hen emotioneel te kwetsen of onnodig bloot te stellen. De regisseur legt uit dat haar prioriteit was om te voorkomen dat het filmen van zo’n moeilijke scène, in haar eigen woorden, “een trauma” voor de jonge meisjes zou worden.

Het voortdurende gesprek – over wat misbruik, alcoholisme of geweld in het gezin inhoudt – was haar manier om een ​​ruimte voor begrip te creëren. De meisjes begrepen de emotionele context zonder de letterlijke gruwel te hoeven confronteren. Hermosillo transformeerde de opnames zo in een oefening in empathie en emotionele opvoeding, waarbij film ook een instrument voor heling wordt.

Dit vertrouwen wordt weerspiegeld op het scherm

De camera observeert met tederheid, zonder emoties te manipuleren of conflicten te benadrukken. In plaats van zijn actrices naar drama te duwen, kiest Hermosillo ervoor om spontaniteit vast te leggen: een nieuwsgierige blik, een ongemakkelijke stilte, een gebaar van onbegrip tegenover de volwassen wereld. Elk van deze kleine reacties ondersteunt de film en maakt hem geloofwaardiger. Daarom straalt Vainilla een gevoel van huiselijke warmte uit, een bijna tastbare sfeer die evenzeer voortkomt uit de samenwerking met de meisjes als uit de ruimte die ze bewonen. Maar wat aanvankelijk het belangrijkst lijkt – het thuis waar ze zich aan vastklampen – vervaagt geleidelijk om plaats te maken voor wat essentieel is: de banden die hen verenigen. In deze microkosmos vindt Hermosillo een manier om te spreken over liefde, angst en het overleven van vrouwen zonder grote uitspraken te doen, maar juist vanuit het elementaire: het dagelijkse samenleven.

Door Miguel Vázquez / Quintopoder